Makalipas ang Tatlong Dekada – 1
Unang Bahagi
1. Parang kahapon lamang ang sandaling una kong nasilayan ang mga kulay ng daigdig na ito. Yaong sandaling ang tanging kaya kong bigkasin ay ang uha na nagpapahiwatig ng aking pagkabigla sa bugso ng hanging pumasok sa aking baga.
Aman tag-agala su igbata ta taena na tagsuwaya su mulin-ulin daw su gimokod din.
2. Tila kamakailan lamang iyong mga panahong pinanonood ko ang mga kalaw sa kagubatan ng Silae Galanggalang. Iyong mga panahong kahit ang mga alagasi at mantianak ay walang kapangyarihang puminsala sa puro at dalisay na kaluluwang nakikipanahan sa kanilang mga tahanan. Iyong mga panahong ang matatalas na mimis ng kogon ay karaniwan lamang na makaulayaw ng murang talampakang hindi sanay sa sibilisadong kagamitan ng paa na kalauna’y nakilala bilang tsinelas at sapatos.
Su langgit, sapu daw tul-an na ba da balay hu gimokod.
3. Sariwa pa iyong mga panahong maghapon akong nanghuhuli ng mga pait at kulilaw sa ilog ng Tulwan. Iyong mga panahong nanghuhuli ako ng baluno. Iyong mga panahong madalas mamaga ang mga daliring madalas masipit ng malalaking talangka na binubulabog sa ilalim ng mga bato.
At sa isang gabing madilim sa ilog na iyon, habang nagniningningan ang mga bituin sa kalangitan, may binhing naglayag mula sa kalawakan at dumapo sa aking palad. Ngayon ang binhing iyon ay isa nang matayog na puno. Marahil sa mga susunod na panahon magiging kasintayog na iyon ng kalawakang kanyang pinagmulan.
Ku matun-an nu ha su katatao na igtunda puun ta nanangkawan ha mga inugtuhan, na daw nu katun-i imba aghalenghaleng ta mga bituen su mga laas.
4. Ramdam ko pa ang pamamanhid ng aking balat sa bawat paglusong sa ilog ng Kulaman. Ramdam ko pa ang pananalaytay ng lamig na tila agos ng bagangbangan na dumadaloy sa aking mga ugat.
Iyon ang mga panahong lumilipas ang araw sa gilid ng ilog. Iyon ang mga panahong masusumpungan ang mga kagaya ko sa gilid ng ilog habang nagbabangi ng pait at ayubong o kaya nama’y nagdadarang habang pinakukulo ang sabaw ng nahuling tigud. Iyon ang mga panahong ang mga kamay ay nangingitim sa nagkakandauling na binanging saging.
Su mga talugan na intunda kanit hu wahig. Iling da haena ha su untong na intunda daan hu wahig.
5. Naaamoy ko pa ang mga dapo sa Alalum. Iyong mga dapo na namumukadkad sa malalagong balete. Panahon iyon na ang mga diwata’y nalulugod sa aking paglalagalag sa kalikasang kanilang pinananahanan. Panahon iyon na ang mga malalaking bato kung saan nagbabangi ang mga alagasi ay bukal ng di maipaliwanag na hiwaga sa isip.
Kena iyan ki da su taglilibuwa duun taini ha lidenglideng ha kagi ta kalibotan. Ta iyan un daan haini lundaha hu duma ha mga hari ta agkaaha.
6. Nasasamyo ko pa ang mga tag-araw sa Hanapulon. Iyong mga tag-araw kung saan nanghahabol ako ng mga piyugo sa bagong ararong maisan malapit sa matandang bato na ayon sa mga haka’y pinaninirahan ng mga yakmu. Iyong mga tag-araw kung saan namamaga ang mukha sa kagat ng mga tamaing na nagagalit sa aming pagnanakaw ng kanilang pulot.
Alan dini ta bugta na amin un tag-aabin. Aman ku amin ta agkabayaan na agpanawagtawag ki hu tag-abin duun.
7. Naaaninag ko pa sa aking balintataw ang mga hinog na bayabas sa Damay at sa Laruk. Nalalasahan ko pa ang mga santol sa Kiisol at ang mga kulay lilang kaimito. Naaamoy ko pa ang hinog na marang na nagpapaalala sa akin sa mga tanawin sa tabing-kalsada ng Maluko.
Intunda kanit su maayad ha mga kauyagan ta daw iyan un daan igpamulong hu mga agkageram hu lawa.
8. Habang sinusulat ko ito, naalala ko na sa katulad na oras ng katulad na araw dalawampung taon na ang nakalilipas ay naglalakad ako sa ulanan habang pasanpasan ang isang maliit na sako na puno ng mais na tipuso na nakuha ko sa aking panginlaraw.
Bul-og su inkulis un ta inugtuhan, na iyan gayed mahitabo. Hiay! Iyan da gayed su mga bayekbekan ha laas su nakatuen ha su alan na napengahan un. Ta duun taini ha bugta, na ba ki da tagpakapangayogkayog sulsog duun hu imbatbat un duun hu Mga Antoka hu Balagbatbat.
Anijun Mudan-udan
Tagpangayaw-ayaw ta sinibwalan ku daleman,
Agkaipes un su panuig
Ubay ta Malungganay ha danaw
