Makalipas ang Tatlong Dekada – 3
Ikatlong Bahagi
1. Ang maging mahusay na bagani sa kahit anumang larangan ang pangarap ng isang batang lumaki sa nanangen ng matatagumpay na mga pangayaw. Sa ganoong balangkas nahuhubog ang kanyang isip habang lumilipas ang bawat panahon ng pamumukadkad ng mga naga.
Mambung gabi su anay ta amin pa bayekbekan ha mga alima. Kan-u gaid lumiko haena? Es na, gahinawa ko da ngaay ha maaha ko pa su kagsautsaut hu mga bukalag hi Agyu.
2. Ang maging mahusay na datu o bae sa lahat ng panahon ang mithiin ng isang batang lumaki sa batbat ng magampong na mga talugang tumutugon sa pangangailangan ng lahat na mga sakop. Yaong mga talugang iyon ay hindi kaiba sa talugan ni Agyu kung saan ang lahat ay may handog sa bawat usang nahuhuli sa pangangaso at gayundin sa bawat balayan ng pulot na nakukuha sa gubat.
Su kagdatu hu mga laus ha bukalag hi Buuy Agyu na iyan haena su kagdatu ha su kandin ha lagud na iyan su kauhangi hu alan ha mga sakop. Bul-og haena su kagdatu ha iyan din da tagbubuhaten su kabusyari hu kandin ha getek, na iyan un haena kagdatu ha dinumagat.
3. Ang maging pantas na baylan o bae sa saanmang mundo ng pag-iral ang pangarap ng isang batang lumaki sa gugud ng managulambong na kapangyarihang nililinang tungo sa pagiging ganap na tao ng bawat tao. Iyon ang pilosopiya ng pagkabaylan na siyang gumiya kay Mungan upang igiya ang kanyang lipi sa lugar kung saan sila iniligto ng ginintuang salimbal upang tumungo sa inugtuhan kung saan hindi na nangangailangan ng materyal na pagkain ang tao.
At kailan kaya mauunawaan ang ganitong pilosopiya ng mga nagkukunwaring pantas sa ating kapanahunan na walang ibang nakikita kundi ang umano’y pantastikong imahinasyon ng aking mga ninuno?
Bul-og su untol ha baylan na kena iyan haena su aman tagbabaylan ta amin duun igdawag. Bul-og su laus ha baylan na kena iyan haena su iyan da madakel hu batbat din su kag-iikagi hu mga maal un ta hura din hanaw ku inu su kagbaylan.
4. Ang pangarap ng isang murang isipan ay sadyang nahuhubog ng kapaligirang kanyang nakagisnan. At ito ang karaniwang daloy ng buhay sa isang karaniwang balangkas ng pag-iral. Subalit may mga pagkakataong wala sa ganitong konteksto ang agos ng tadahana. Sapagkat sa mundong ito ay may dumarating mula sa mga bituin. At sila yaong mga hindi nakakahon sa karaniwang daloy ng buhay. At marami nang pangyayari sa kasaysayan ng tao ang naglalahad ng ganito. Sapagkat kung walang ganito, hindi sana natin narinig ang mga salaysay hinggil kay Siddharta Gautama, kay Zoroaster, kay Jesus ng Nazareth, at iba pa na nagdala ng mga dakilang aral sa sangkatauhan.
Bul-og su mga bituen na hura makaugsak ta inugtuhan ta daw ba da makagdayandayan duun. Ta duun taena ha mga bituen na intunda su kagkapangayogkayog hu alan dini ta bugta.
5. Ang salaysay ng bawat pag-iral ay salaysay ng paglalakbay patungo sa pagiging ganap ng isang nilalang. Hanggang hindi ito nauunawaan ng tao, ang kanyang pag-iral ay mababalaho sa materyalismo ng kanyang puso na ginagatungan ng kanyang mga pandamang pisikal. Sadyang mahirap ngang proseso ang paggawa ng ginto mula sa tingga.
Bul-og su natun-an ta ha iyan laus dini ta bugta, na kena iyan laus. Bul-og su abi tad iyan un untol din ta bugta, na kena iyan untol. Iyan haini impamilinbilin su anay hu mga laas ba nalaag un ta hari tad man agkatun-an ku imba agkayanaen.
6. Sa paggising ng Dakilang Tumanud, nagkakaroon ng mukha ang laging nagbabagong ngayon. At ang ngayon na iyon ang madalas na nakikita ng tao bilang sukdulan ng lahat sa kanyang pag-iral. Ito ay dahil hindi madalas marinig ng bawat tao ang salaysay hinggil sa pagtulog ng Dakilang Tumanud.
Ay, sadyang iilan lamang ang may pang-unawa upang masulyapan ang katotohanang isinisiwalat sa salaysay ng Dakilang Salimbawon. Sadyang iilan lamang ang nakakaalam na ang pagtulog ng Dakilang Salimbawon na siyang dahilan ng pag-iral ng mga daigdig ay isa lamang tagibulag upang ikubli ang aral ng mga sinaunang pantas.
Amin batbat ha hari un tagkabatbat. Amin mga nanangen ha hura un tagnanangen. Amin mga antoka ha hura un tagpangantoka. Ba aman tagkayanaen ta hura pa makauma su anlaw ha maaha su etaw ha iyan pinamilinbilinan taena. Hiay! Iyan un gid haena su tagsusubayen hu Mga Antoka hu Balagbatbat?
7. Ang tatlong dekadang lumipas sa pag-iral ng isang nilalang ay tila mahabang yugto na sa isang karaniwang pang-unawa. Subalit sa totoong mukha ng mga bagay, ito kaya ay umabot sa isang iglap? Ah, malamang ay hindi man lang nangalahati ito. Sapagkat kung ang buhay ay tilamsik lamang ng dakilang apoy, ang pag-iral sa mundong ito na ipinagkakamali ng karamihan bilang “buhay”, ay ni hindi man lang masasabing simula ng tilamsik. Sapagkat ang tilamsik na iyon ay magpahanggangkailanman. At ang kailanmang iyon ay nakabatay lamang sa paggising at pagtulog ng Dakilang Tumanud.
Aman gayed iyan un maayad ha kag-ikagiya duun hu mga laas ha su kasi tuig na ba da su kagpangabukad hu kayo. Ta iling hu kabukad, na su untong ta dini ta bugta na hu pila ha anlaw na mababalek daw mahumot, bun karagway un, ba pag-uma asema na tigkan da pa man agkamarahan hu alan ha karagway daw bun kamarahi un gayed daw kahulog ta bugta.
8. At akala ng maraming nilalang sa mundong ito na ang panahon ay lumilipas. At buong akala ko noon na ang panahon ang lumilipas.
Kaumis ay ba ku matun-an ko su nanam, hu dega hu tamaing ta inugtuhan!
Anijun Mudan-udan
Sa Kalawakan ng Isip ng Dakilang Balagbatbat
